Naszą witrynę przegląda teraz 107 gości 

Zaloguj się



Kultura ma znaczenie PDF Drukuj Email
Ocena użytkowników: / 0
SłabyŚwietny 
Rozumienie terminu kultury:

Zanim zacznę rozważania na temat znaczenia kultury, przyjrzyjmy się najpierw, co rozumiemy pod tym terminem. Pytanie o definicję kultury wprowadza zarówno mnie jak i wielu innych ludzi w stan lekkiego zakłopotania. Bo przecież każdy z nas potrafi w sposób ogólny wyobrazić sobie, czym jest kultura, jednak, gdy przychodzi do werbalizacji owych ogólnych myśli pojawia się problem. Należy uzmysłowić sobie podstawowe założenie, iż kultura może być traktowana wyłącznie w powiązaniu z człowiekiem. To człowiek tworzy, zmienia, bądź niszczy kulturę. Z drugiej jednak strony kultura wpływa na postępowanie człowieka. Owa interakcja może stanowić, zatem rodzaj symbiozy, z której korzyści czerpie głównie człowiek- organizując poprzez kulturę swoje życie. Wprawdzie kultura kształtuje indywidualne życie ludzi, a poszczególne jednostki mogą wnosić do jej skarbnicy poważny wkład, to taka relacja istnieje tylko dzięki życiu zbiorowemu,. Tzn., że kultura istnieje dzięki istnieniu pewnego społeczeństwa, w której ważną rolę odgrywa tradycja. To właśnie ona podtrzymuje sprawdzone formy życia, przekazywane z pokolenia na pokolenie. Charakter tradycji jest jednak ambiwalentny, gdyż z drugiej strony jest ona pewną formą hamulca. Mianowicie kultura ma to do siebie, że ulega ciągłemu rozwojowi (powiązanemu z rozwojem techniki), natomiast tradycja wprowadza okres stagnacji w kulturze. Bo, wszelkie innowacje wprowadzone przez jednostkę, które mogą ułatwić życie zbiorowości, a zatem stanowić zalążek zmian w kulturze, muszą zostać zaakceptowane przez ogół społeczeństwa. Nostalgia za przeszłością oraz obawa przyszłości sprawiają, iż tradycja jest obecnie silnie kultywowana. Rola tradycji w kulturze jest jednak odrębnym tematem pracy. Przystańmy na chwilę nad wyjaśnieniem pojęcia kultura, a kultury. Liczba pojedyncza wyrazu dotyczy cechy charakterystycznej dla całej ludzkości, czyli faktu, że cechą ludzką jest posiadanie kultury. Natomiast różnorodność danych społeczeństw wprowadza różnorodność kultur (i tu używamy liczby mnogiej).


Znaczenie kultury:

Kulturę ma bardzo ważne znaczenie, bowiem określa system wartości, które służą człowiekowi, a zarazem są świadectwem rozwiniętego człowieczeństwa. Jest to system wyrażony w wytworach cywilizacyjnych, osiągnięciach naukowych, systemach intelektualnych, dziełach artystycznych i jest skonkretyzowany w postawach osoby, która jest wartością najwyższą. Kultura jest właściwym kształtem życia człowieka nie jest rzeczywistością narzuconą, ale pochodzącą od człowieka i tworzącą człowieka. Jest właściwym sposobem istnienia i bytowania człowieka. Ludzie stanowią jedyny podmiot kultury i są także jedynym właściwym jej przedmiotem.
Skoro podmiotem i przedmiotem kultury jest człowiek, to jego wychowanie i kształtowanie jest najbardziej istotnym zadaniem. Chodzi w tym o to, ażeby człowiek stawał się coraz bardziej ludzki. O to, ażeby bardziej był, a nie tylko, by więcej miał, aby poprzez wszystko, co ma czy posiada, umiał bardziej i pełniej być człowiekiem, to znaczy, ażeby być także dla drugich.
Kultura wpływa na rozwój umiejętności młodych osobników w społeczeństwie. Cywilizacja potrzebuje artystów, podobnie jak potrzebuje naukowców i techników, pracowników fizycznych i umysłowych, świadków wiary, nauczycieli, ojców i matek, którzy zabezpieczają wzrastanie człowieka i rozwój społeczeństwa poprzez ową wzniosłą formę sztuki, jaką jest "sztuka wychowania". W rozległej panoramie kultury każdego narodu artyści mają swoje miejsce. Gdy idąc za głosem natchnienia tworzą dzieła naprawdę wartościowe i piękne, nie tylko wzbogacają dziedzictwo kulturowe każdego narodu i całej ludzkości, ale pełnią także cenną posługę społeczną na rzecz dobra wspólnego.
Skoro celem jest kształtowanie osoby ludzkiej, jej wychowanie, to najważniejszą dziedziną kultury staje się moralność. Zdrowa moralność, aby wychować człowieka do postępowania zgodnego z właściwie ukształtowanym sumieniem. Taka kultura harmonijnie rozwija wszystkie ludzkie wartości - prawdę, dobro, piękno i świętość. Współdziałanie wszystkich dziedzin kultury: nauki, moralności, sztuki i religii gwarantuje harmonijny rozwój człowieka.
Czyli wartości i przekonania społeczeństwa, prowadzą do rozwoju ekonomicznego i gospodarczego. Stąd wynika, że kultura jest głównym motorem napędzającym rozwój gospodarczy. Drogą poznania i pracy poddaje świat pod swoją władzę, czyni bardziej ludzkim życie społeczne tak w rodzinie, jak i w całej społeczności państwowej przez postęp, obyczajów i instytucji. Wreszcie w swoich dziełach, w ciągu wieków, wyraża, przekazuje i zachowuje wielkie doświadczenia duchowe i dążenia na to, aby służyły one postępowi wielu, a nawet całej ludzkości. Stąd wnioskujemy, że kultura ludzka z konieczności ma aspekt historyczny i społeczny oraz że to właśnie kultura determinuje sukces danej zbiorowości.
Kultura przesądza prawie o wszystkim. Spójrzmy na spójny zestaw wartości, które mogą przyspieszać bądź hamować rozwój społeczeństwa. W pierwszym z nich istnieją tylko te wartości, które sprzyjają rozwojowi gospodarczemu, w drugim systemie sprawa jest odwrotna, a więc takie wartości, które wstrzymują rozwój gospodarczy. Przedstawiam dziewiętnaście czynników, które są spostrzegane odmiennie w zależności od tego, czy dana kultura sprzyja, czy też sprzeciwia się rozwojowi. Są to:
1. Religia. Religia plebejska, utożsamiana głównie z rzymskim katolicyzmem utrudnia rozwój gospodarczy, natomiast w systemie faryzejskim, czyli tam gdzie dominuje protestantyzm, promuje się postawy sprzyjające rozwojowi.
2. Imperatyw moralny. W kulturach sprzyjających rozwojowi gospodarczemu występuje powszechna zgodność praw i norm, które nie są nadmiernie wymagające i przez to możliwe do egzekwowania. Obligacje moralne i rzeczywistość społeczna idą ze sobą w parze. Natomiast w kulturach nastawionych nieprzychylnie do rozwoju istnieją dwa, całkowicie do siebie nieprzystające uniwersa. W skład jednego wchodzą szczytne idee i najwyższe strandarty, drugi zaś świat to codzienna rzeczywistość pełna skrywanej obłudy i powszechnej hipokryzji. Prawo jest odległym i utopijnym ideałem, które świadczy co najwyżej o ewentualnych preferencjach obywateli, podczas gdy rzeczywistość nie przystaje do jakiejkolwiek moralności i rządzi się prawem dżungli, prawem najbardziej przebiegłych lub najsilniejszych, a świat jest pełen wilków przebranych za owieczki.
3. Dwa wymiary bogactwa. W społeczeństwach przeciwnych rozwojowi bogactwo składa się przede wszystkim z tego, co już istnieje, podczas gdy w społeczeństwach sprzyjających rozwojowi, bogactwo to przede wszystkim to, co jeszcze nie istnieje. Kraje zacofane czerpią swoje bogactwo z ziemi i jej darów. Głównym bogactwem krajów rozwiniętych są jeszcze nie rozpoczęte procesy innowacji. Społeczeństwa przeciwne rozwojowi przypisują rzeczywistą wartość, dajmy na to, dzisiejszym komputerom, podczas gdy społeczeństwa sprzyjające rozwojowi skupiają się na komputerach następnej generacji.
4. Dwa poglądy na temat konkurencji. Sukces wszelkiej działalności - politycznej, intelektualnej, zawodowej - jest pochodną współzawodnictwa. W społeczeństwach przeciwnych rozwojowi konkurencja spotyka się z potępieniem jako forma agresji negatywne poglądy na temat konkurencji wynikają z usankcjonowania zawiści i dążeń do utopijnej równości. Chociaż społeczności takie odrzucają współzawodnictwo i proponują w zamian kooperację, harmonijna współpraca układa się u nich gorzej niż w społeczeństwach "konkurencyjnych". Konkurencja sprzyja demokracji, kapitalizmowi i różnicowaniu poglądów.
5. Dwie koncepcje sprawiedliwości W społeczeństwach przeciwnych rozwojowi sprawiedliwość dystrybutywna obejmuje wyłącznie osoby żyjące. Przywiązanie do teraźniejszości znajduje odzwierciedlenie w tendencji do konsumowania i braku oszczędzania. Natomiast sprawiedliwość dystrybutywna w ujęciu społeczności sprzyjających rozwojowi uwzględnia interesy przyszłych pokoleń. Tego typu społeczeństwa wykazują zawsze mniejszą skłonność do konsumpcji, a większą wagę przywiązują do oszczędzania.
6. Wartość pracy. Praca nie cieszy się dużym szacunkiem w społeczeństwach przeciwnych rozwojowi. Przedsiębiorca nie ma dobrej opinii, podobnie jak robotnik fizyczny. Przez długi czas podobna skala prestiżu funkcjonowała w świecie chrześcijańskim. Max Weber zwrócił uwagę, że dopiero reformacja, zwłaszcza w wydaniu kalwinistycznym, doprowadziła do przewartościowania skali prestiżu i postawiła na poczesnym miejscu etykę pracy. Właśnie takiemu odwróceniu systemu wartości Europa Zachodnia i Ameryka Północna - a także Azja Wschodnia - w głównej mierze zawdzięczają swój dobrobyt. W wyniku tego samego przewrotu Ameryka Łacińska i reszta Trzeciego Świata znalazły się w strefie relatywnego ubóstwa.
7. Rola herezji Wraz z ogłoszeniem tezy o swobodnej interpretacji Biblii Marcin Luter stał się pionierem pluralizmu intelektualnego w wymiarze religijnym i to w czasach, kiedy chrześcijaństwo tkwiło jeszcze głęboko w dogmatyzmie. W przeciwieństwie do grzechu herezję uważano wówczas za niewybaczalną zbrodnię. Jednak tylko nieskrępowany umysł pełen wątpliwości jest w stanie wydać na świat innowacje, które stanowią siłę napędową rozwoju gospodarczego. Społeczności ortodoksyjne, takie jak były Związek Radziecki, tłumią wszelkie przejawy innowacyjności.
8. Edukacja. System edukacji, który umożliwia jednostkom samodzielne docieranie do prawdy, a nie narzuca tej prawdy z góry. W ramach antyrozwojowego systemu wartości edukacja pełni funkcję przekaziciela dogmatów, wychowującego pokolenia konformistów i wiernych wyznawców.
9. Znaczenie użyteczności Kultury. Zainteresowanie budzą rzeczy możliwe do zweryfikowania, o praktycznym znaczeniu. Natomiast w kulturach antyrozwojowych (np. latynoamerykańska tradycja intelektualna) dominują natchnione wizje, które doprowadziły ten region świata do zapaści. Chociaż to właśnie Amerykanie z północy, a nie Latynosi pokazali światu, na czym polega sukces ekonomiczny. Mimo wszystko nie wolno zapominać, że ten sam utylitaryzm doprowadził do powstania koszmarów w postaci nazistowskich Niemiec czy sowieckiej Rosji.
10. Cnoty mniejsze. Zaawansowane społeczeństwa wysoko cenią wiele pomniejszych cnót, które w kulturach tradycyjnych odgrywają marginalną rolę: solidne wykonanie pracy, porządek, uprzejmość, punktualność. Wpływają one na wydajność ekonomiczną oraz harmonijność stosunków międzyludzkich. W społeczeństwie zachowawczym nie maja większego znaczenia, ponieważ z jednej strony zmuszają do pewnego rygoru, a z drugiej spotykają się z silną konkurencją w postaci wielkich tradycyjnych cnót takich jak: miłość, sprawiedliwość, odwaga, wielkoduszność. Niemniej te pomniejsze cnoty stanowią cechę charakterystyczną społeczeństw, które maja wzgląd na potrzeby innych.
11. Wymiar czasowy. Istnieją cztery kategorie czasowe: przeszłość, teraźniejszość, najbliższa przyszłość oraz odległa przyszłość, która łączy się z wiecznością. Społeczeństwa zaawansowane skupiają swoją uwagę na niedalekiej przyszłości, która znajduje się w ich zasięgu - tylko w tym przedziale czasowym można skutecznie planować. Charakterystyczną cecha kultur tradycyjnych jest kult przeszłości. Jeśli interesują się przyszłością, to tylko najbardziej odległą, o wymiarze eschatologicznym.
12. Racjonalność Postęp to nic innego jak efekt długiej serii niewielkich osiągnięć. Kultury przednowoczesne natomiast cenią projekty realizowane z wielkim rozmachem. W krajach takich pełno jest nie dokończonych pomników, dróg itp.
13. Władza W społeczeństwach racjonalnych rządzi prawo. Wraz z przyznaniem mu nadrzędnej pozycji społeczeństwo zaczyna funkcjonować zgodnie z porządkiem, jaki współcześni filozofowie (tj. Locke, Hume, Kant) przypisywali kosmosowi, czyli zgodnie z prawem naturalnym. W społeczeństwach zachowawczych władza księcia, dyktatora albo państwa przypomina władzę gniewnego i nieprzewidywalnego boga.
14. Światopogląd. W kulturze sprzyjającej rozwojowi świat postrzegany jest jako pole do działania. Przed osobą, która pragnie coś zmienić, cały świat stoi otworem. W kulturze przeciwnej rozwojowi świat jawi się jako niezmierzony byt - arena działań wszechpotężnych sił, które noszą najróżniejsze imiona: Bóg, diabeł, wielki międzynarodowy spisek, kapitalizm, imperializm, marksizm, syjonizm. Główne zajęcie ludzi żyjących w kulturze zachowawczej polega na szukaniu ochrony przed tymi siłami lub prowadzeniu przeciw nim utopijnych krucjat. Dlatego jednostka w społeczeństwie zachowawczym miota się między fanatyzmem a fatalizmem.
15. Pogląd na życie. W kulturze progresywnej życie to coś, co sami kierujemy - jesteśmy aktywnymi twórcami. W kulturze zachowawczej życie jest nam dane i trzeba się z nim pogodzić.
16. Zbawienie Zgodnie z koncepcją zachowawczą celem każdego człowieka jest zbawienie od trosk tego świata, który, według tradycyjnego katolicyzmu, okazał się "padołem łez". Zbawienia może dostąpić tylko ten, kto oprze się pokusom czyhającym na drodze do lepszego świata i życia wiecznego. Natomiast dla purytańskich protestantów zbawienie w innym świecie zależy od powodzenia naszych wysiłków zmierzających do przebudowy tego świata.
17. Dwie utopie Zarówno kultury pro, jak i antyrozwojowe noszą piętno swego rodzaju utopizmu. W kulturze progresywnej świat dąży stopniowo, za sprawą kreatywności i wysiłków jednostek, w stronę odległej utopii. W kulturze zachowawczej jednostka poszukuje rychłej utopii, która znajduje się poza jej zasięgiem. Konsekwencją takiej postawy jest fanatyzm albo fatalizm.
18. Natura optymizmu W kulturze zachowawczej mianem optymisty określa się osobę, która wierzy, że szczęście, Bóg albo możni tego świata będą jej sprzyjać. Natomiast w kulturze prorozwojowej za optymistę uważa się osobę, która jest zdecydowana przedsięwziąć wszelkie niezbędne kroki w celu zapewnienia sobie zadowalającej przyszłości, osobę przeświadczoną, że jej wysiłki wpłyną na bieg wydarzeń.
19. Dwie wizje demokracji. Kultura zachowawcza wyrasta bezpośrednio z tradycji absolutyzmu, nawet, jeżeli przebiera postać ludowej demokracji w wydaniu Rousseau, która nie przewiduje żadnych prawnych ograniczeń ani form instytucjonalnej kontroli. Zgodnie z tą wizją absolutna władza króla zostaje przekazana ludowi. Kulturę progresywną charakteryzuje liberalna, konstytucyjna demokracja Johna Lockea, barona de Montesquieu, Jamesa Madisona czy Argentyńczyka Juana Bautisty Alberdiego. Władza polityczna podlega rozproszeniu, a prawo pełni funkcję nadrzędną. Latynoamerykańskie elity - kultura i zachowania. Carlos Alberto Montaner w swoim eseju stara się przekonać, iż "tradycyjne wartości kulturowe stanowią główną przeszkodę na drodze postępu". Swoją charakterystykę oparł na sześciu elitarnych grup: polityków, wojskowych, biznesmenów, duchownych, intelektualistów oraz przedstawicieli lewicy podkreślając, "że spychanie całej winy na elity jest zabiegiem niesprawiedliwym, ponieważ w szerszej perspektywie grupy te stanowią odzwierciedlenie całego społeczeństwa". Jednocześnie krytykuje całą gamę wyjaśnień (latynoamerykańskich intelektualistów), które winą za porażkę Ameryki Łacińskiej upatrywali min. w: dziedzictwie iberyjskim, a właściwie katolicyzmie i jego nietolerancji, przeciwnej postępowi ludności tubylczej, w niesprawiedliwej dystrybucji bogactwa, "łupieżczym imperilizmie", słabych rządach..
Ludźmi rządzą namiętności, ideologie oraz wyznawane wartości, i nawet, kiedy górę bierze rachunek ekonomiczny, musi się to dziać w imię pewnych wartości. Płynie stąd wniosek, że w świecie zdominowanym przez ekonomię i technologię, różnice między narodami, zwłaszcza na płaszczyźnie rozwojowej, są wypadkową edukacji i kultury. Kultura istotnie przesądza o wielu sprawach. Bardzo trudno jest wykazać, że to właśnie czynniki kulturowe, odpowiadają za tak wiele.
Kultura, łączy w sobie wszystkie środowiska. Poczynając od rodziny a skończywszy na Narodzie –prowadzi do akceptacji i do wolności we własnej twórczości. A wszystkie środowiska w aspekcie przemian kulturowych mają wpływ na obecny poziom równowagi życia. Kultura wyraża, do jakiego określonego środowiska przynależymy, np. rodzinnego, uniwersyteckiego, do wspólnoty religijnej, do grona dobrych przyjaciół itp. Wzajemna uprzejmość i szacunek, troska, życzliwe spojrzenie, cierpliwość w codziennych relacjach, bezinteresowność, powściągliwość, i wszystkie dążenia prowadzące do dobra drugiego człowieka, wprowadzają równowagę do życia społecznego, ład, jedność, porządek.
Zbiory kulturalne społeczności ludzkich, które działają w polu wzajemnych relacji, w przestrzeni międzyludzkiej, nadają temu polu ciągłą dynamikę, podtrzymując pozytywny rozwój życia społecznego w kierunku dobra ogólnego. Utrwalone i często nie zamierzone efekty swoich działań tworzą ramy strukturalne i kulturowe dla kolejnych działalności człowieka, i przekazywane są następnym pokoleniom jako dorobek do kolejnych przeobrażeń środowisk ludzkich. Tak rozwija się cywilizacja, etap po etapie funkcjonując na własnych fundamentach kulturowych.
Kultura kształtuje podstawowe normy w społeczeństwie, które decydują o kształcie codzienności, bowiem wiele grup społecznych bardzo szybko przyswaja nowe zachowania proponowane przez nowoczesną kulturę. Dlatego wielkie światowa edukacja do wartości wspólnych chroniących dorobek obecnej kultury jest wymogiem czasów, w celu przetrwania i rozwoju gatunku ludzkiego. Współcześnie człowiekowi potrzebna jest kultura, która uchroni go przed demoralizacją. Bez kultury, cywilizacja nie przetrwa i choć brzmi to katastroficznie, to nie ma czasu na lekceważenie faktu
Podsumowanie:
Kultura ma duże znaczenie w rozwoju człowieczeństwa, bowiem wyzwala siły większe i efektywniejsze. Kultura będąca w nieustannym rozwoju, aż do czasów obecnych, stanęła na bardzo wysokim poziomie, dzięki czemu tworzy w czasach obecnych warunki rozwoju cywilizacyjnego. Kultura wychowuje, kształtuj i rozwija umiejętności oraz wszystkie ludzkie wartości, jakimi są prawda, dobro, piękno i świętość ludzi. Łączy w sobie wszystkie środowiska oraz wpływa na rozwój gospodarczy, ekonomiczny i techniczny społeczeństwa. Te wszystkie wielkie osiągnięcia (techniczne, ekonomiczne i gospodarcze), jakich jesteśmy świadkami zwłaszcza w ostatnich czasach, powinny skłaniać do refleksji.